Posts

Showing posts from April, 2026

Sem IV Cartographic Representation of Relief

ЁЯУШ Cartographic Representation of Relief (рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рдХा рдоाрдирдЪिрдд्рд░рдг) 1. рдкрд░िрдЪрдп (Introduction) Relief (рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि) рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै — рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдХी рдКँрдЪ-рдиीрдЪ (рдЙрдЪ्рдЪाрд╡рдЪ) рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ рдЬैрд╕े рдкрд░्рд╡рдд, рдкрдаाрд░, рдоैрджाрди, рдШाрдЯिрдпाँ рдЖрджि। рдЗрди рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХो рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдкрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рдиे рдХी рд╡िрдзि рдХो Relief Representation рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 2. рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Objectives) рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╕рддрд╣ рдХे рдКँрдЪ-рдиीрдЪ рдХो рд╕рдордЭाрдиा рдКँрдЪाрдИ (Height) рдФрд░ рдвाрд▓ (Slope) рдХो рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдЕрдерд╡ा рдХाрдЧрдЬ рдкрд░  рджिрдЦाрдиा рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдиा рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ, рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рдХाрд░्рдпों рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा 3. рд╕्рдерд▓ाрдХृрддि рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрдзिрдпाँ (Main Methods of Relief Representation) (1) Hachures рд╡िрдзि (рд╣ैрдЪ्рдпोрд░ рдкрдж्рдзрддि) рдЫोрдЯी-рдЫोрдЯी рд░ेрдЦाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдвाрд▓ рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рд░ेрдЦाрдПँ рдвाрд▓ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЦींрдЪी рдЬाрддी рд╣ैं рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: рдЕрдзिрдХ рдвाрд▓ → рдоोрдЯी рд╡ рдШрдиी рд░ेрдЦाрдПँ рдХрдо рдвाрд▓ → рдкрддрд▓ी рд╡ рджूрд░-рджूрд░ рд░ेрдЦाрдПँ рд▓ाрдн: ✔ рдвाрд▓ рдХा рджृрд╢्рдп рдк्рд░рднाрд╡ рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ाрдиि: ❌ рдКँрдЪाрдИ рдХा рд╕рд╣ी рдоाрди рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा (2) Contour Lines (рд╕рдоोрдЪ्рдЪ рд░ेрдЦाрдПँ) рд╕рдоाрди рдКँрдЪाрдИ рд╡ाрд▓े рдмिंрджुрдУं рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд░ेрдЦाрдПँ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: Contours рдХрднी рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рдХाрдЯрддी рдирд╣ीं рдкाрд╕-рдкाрд╕ рд░ेрдЦाрдПँ → рддीрд╡्рд░ рдвा...

Sem VI Projection

 ЁЯУШ рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк (Map Projection) – рдЕрд░्рде, рдкрд░िрднाрд╖ा рдПрд╡ं рдорд╣рдд्рд╡ 1. рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдХा рдЕрд░्рде (Meaning of Projection) рднूрдЧोрд▓ рдоें рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै — рдкृрде्рд╡ी рдХी рдЧोрд▓ाрдХाрд░ рд╕рддрд╣ рдХो рд╕рдорддрд▓ (Flat) рд╕рддрд╣ рдкрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХрд░рдиा। рдХ्рдпोंрдХि рдкृрде्рд╡ी рдЧोрд▓ (Sphere/Geoid) рд╣ै рдФрд░ рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рд╕рдкाрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд╡िрдзि рд╕े рдЗрд╕े рд╕рдорддрд▓ рдкрд░ рджिрдЦाрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै। ЁЯСЙ рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк (Map Projection) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। 2. рдкрд░िрднाрд╖ा (Definition) “рдкृрде्рд╡ी рдХी рд╡рдХ्рд░ (Curved) рд╕рддрд╣ рдХे рдмिंрджुрдУं рдХो рдЧрдгिрддीрдп рдиिрдпрдоों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рдорддрд▓ рд╕рддрд╣ рдкрд░ рджрд░्рд╢ाрдиे рдХी рд╡िрдзि рдХो рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдХрд╣рддे рд╣ैं।” рдпा рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें: “Globe рдХो Map рдоें рдмрджрд▓рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा = Projection” 3. рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा (Why Projection is Needed) рдкृрде्рд╡ी рдЧोрд▓ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рд╕рдорддрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдПрдХ рдХाрдЧрдЬ рдкрд░ рджिрдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд░ी, рджिрд╢ा, рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдЖрджि рдХो рджрд░्рд╢ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 4. рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдХा рдорд╣рдд्рд╡ (Importance of Map Projection) (1) рдоाрдирдЪिрдд्рд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдЖрдзाрд░ рд╣рд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдоाрдирдЪिрдд्рд░ (World Map, рднाрд░рдд рдХा рдоाрдирдЪिрдд्рд░) рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдк рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै। (2) рднौрдЧोрд▓िрдХ рдЕрдз्...